Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia: Hướng đầu tư hiệu quả
Nhờ được đầu tư các thiết bị nghiên cứu hiện đại, các PTNTĐ đã thành công trong nhiều công trình nghiên cứu quan trọng trên các lĩnh vực. Phòng TNTĐ công nghệ tế bào thực vật (Viện Sinh học nhiệt đới) đưa vào hoạt động từ năm 2005, sau khi được đầu tư, đến nay Viện đã thực hiện được một số nhiệm vụ KH&CN. Điển hình như ứng dụng kỹ thuật chuyển gene phát sáng vào lục lạp cây hoa lan; ứng dụng kỹ thuật chuyển gene kháng virus trên cây hồ tiêu; ứng dụng kỹ thuật nuôi cấy tế bào thanh hao sản xuất artemisinin và phát triển trên quy mô pilot... Đặc biệt, Viện đã chuyển giao công nghệ nhân giống cây hoa lan cho tỉnh Bình Phước và công nghệ nhân giống các loài cây lâm nghiêp cho Trường ĐH Lâm nghiệp. Ngoài ra, Viện đã có 30 công trình nghiên cứu được công bố trong nước và 3 công trình được công bố trên các tạp chí quốc tế. Viện cũng đào tạo được trên 10 thạc sĩ, 1 tiến sĩ và 2 nghiên cứu sinh.
Phòng TNTĐ vật liệu polymer và composite (ĐH Bách khoa Tp. Hồ Chí Minh) cũng vừa xây dựng vừa triển khai ngay các hoạt động khi máy móc thiết bị được đưa về. Tại đây đã xuất hiện nhiều công trình nghiên cứu điển hình, có giá trị thực tiễn như chế tạo các phai cống thủy lợi bằng vật liệu composite cho vùng Đồng bằng Sông Cửu Long, nghiên cứu chế tạo và ứng dụng vật liệu polymer - composite làm việc ở nhiệt độ cao; nghiên cứu ứng dụng vật liệu polymer và composite để thay thế lâu dài, bền vững cho các chất liệu đang sử dụng tại các khu di tích lịch sử cách mạng,… Về nghiên cứu ứng dụng, năm 2005, PTNĐT và Trung tâm Polymer của Trường ĐH Bách khoa Tp. HCM đã kết hợp với Công ty máy bay A41 nghiên cứu chế tạo thành công máy bay siêu nhẹ bằng vật liệu composit, chuyển giao công nghệ cho công ty máy bay A14. Lần đầu tiên Việt Nam sản xuất vỏ máy bay siêu nhẹ được Bộ Quốc phòng đánh giá cao. Phòng đã có 2 bài báo được đăng ở tạp chí nước ngoài và 20 công trình được công bố trên các tạp chí khoa học và hội nghị khoa học trong nước. Từ việc được đầu tư, xây dựng, PTNTĐ đã đào tạo được 3 tiến sĩ, 5 thạc sĩ,…
PTNTĐ công nghệ gene (Viện công nghệ sinh học) kể từ khi có thiết bị, đã thực hiện nhiều đề tài, dự án thuộc cấp nhà nước, cấp bộ và các dự án quốc tế. Trong đó có 3 đề tài tiêu biểu có ý nghĩa to lớn. Đó là đề tài về ứng dụng kỹ thuật ADN trong giám định hài cốt liệt sĩ, đề tài xây dựng kỹ thuật phát hiện và quy trình công nghệ sản xuất văcxin phòng chống virus A /H5N1 cho gà và người, và đề tài nghiên cứu về ảnh hưởng của chất độc da cam. Nhờ có trang bị hiện đại, Viện đã giám định hơn 100 bộ hài cốt liệt sĩ và đã trả lại tên chính xác cho 47 liệt sĩ vô danh. Ngoài ra, Viện còn xây dựng thành công quy trình công nghệ sản xuất văcxin phòng chúng virus A /H5N1 trên cơ sở chủng virus văcxin của quốc tế. PTNTĐ Vật liệu và Linh kiện điện tử (Viện Khoa học Vật liệu) sau 4 năm đầu tư xây dựng cũng được khai thác triệt để trong công tác nghiên cứu của Viện và đã tạo đựng những thành quả đột biến trong công tác nghiên cứu. Cụ thể năm từ năm 2005 -2006 đã có 10 bài báo nghiên cứu được công bố trong các tạp chí chuyên ngành trong và ngoài nước. Năm 2007, có 18 bài báo và công trình nghiên cứu được công bố dựa trên những kết quả nghiên cứu từ PTNTĐ của Viện Khoa học Vật liệu. Hầu hết, ở các PTNTĐ, máy móc, thiết bị được đầu tư tiếp thu đến đâu vận hành và hoạt động đến đó. Nhờ vậy nhiều công trình nghiên cứu có giá trị được thực hiện. Đồng thời phục vụ tích cực cho sinh viên học tập, đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ,…
Hoạt động không hiệu quả: Sẽ bị giải thể
Mặc dù đạt nhiều kết quả khả quan sau khi được đầu tư xây dựng, nhưng trong quá trình hoạt động các PTNTĐ gặp không ít những khó khăn. PGS. TS. Trần Văn Minh, Phụ trách PTNTĐ công nghệ tế bào thực vật cho biết, vì trong thời gian hoạt động chưa có quy chế chính thức nên tình hình quản lý chưa đi vào nề nếp như cơ cấu tổ chức, bộ máy giám đốc, hội đồng khoa học chưa định hình. Đội ngũ cán bộ làm việc tại đây đều là kiêm nhiệm chứ chưa có cán bộ cơ hữu. Đồng tình với ý kiến trên, GS. TS. Nguyễn Hữu Niếu, Phụ trách PTNTĐ vật liệu polymer và composite cũng cho rằng vì chưa có được quy chế nên việc triển khai các hoạt động của PTNTĐ chưa được đồng bộ.
Để tháo gỡ những khó khăn trên, mới đây, Bộ KH&CN đã ký Quyết định ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của PTNTĐ. Theo đó, PTNTĐ được thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức KH&CN công lập quy định tại Khoản 3, Điều 4 Nghị định 115/2005/NĐ - CP. PTNTĐ sẽ được Nhà nước tăng cường kinh phí hoạt động thường xuyên trong 4 năm đầu sau khi hoàn thành đầu tư và được đưa vào sử dụng. Việc tiếp tục hoặc chấm dứt đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật, trang thiết bị và tăng cường kinh phí hoạt động thường xuyên trong các năm tiếp theo được xem xét dựa trên kết quả và hiệu quả hoạt động của PTNTĐ. Căn cứ vào kết quả đánh giá định kỳ và đột xuất, sẽ quyết định khả năng tiếp tục mở rộng, hỗ trợ đầu tư hoặc cơ cấu lại tổ chức, hoạt động của PTNTĐ. Thậm chí sẽ giải thể những PTNTĐ hoạt động không hiệu quả, năng lực quản lý kém.
