Khoa học và công nghệ về thôn, bản (3/1/2006)
Thâm canh rau, hoa theo công nghệ sinh học, nuôi cá, bò, lợn sạch... đó là những mô hình do Hội Nông dân Việt Nam và Bộ KH&CN phối hợp xây dựng ở các địa phương đã đem lại thu nhập cao cho nông dân.
Thay đổi tập quán sản xuất Thâm canh rau, hoa bằng công nghệ sinh học đã làm thay đổi hẳn tập quán canh tác của nông dân xã Dĩnh Kế, thành phố Bắc Giang. 20ha rau, hoa do Hội Nông dân Việt Nam phối hợp với Sở KH&CN trồng điểm tại đây đã làm nên sự đổi thay đó. "Bằng việc tận dụng rơm rạ, phân gia súc trộn ủ với chế phẩm EM để biến thành phân bón vi sinh Bokasi bón cho rau và hoa đã giúp nông dân giảm chi phí, rút ngắn mùa vụ, cải tạo đất, tránh ô nhiễm môi trường. Chế phẩm sinh học này ngoài dùng làm phân bón lá còn có tác dụng đuổi sâu bọ"- bà Nguyễn Thị Mơ- Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Bắc Giang cho biết. Từ 20ha làm điểm, đến nay diện tích trồng rau sạch, hoa cao cấp của xã Dĩnh Kế đã tăng lên 70ha.
Trồng rau an toàn, nuôi cá giống mới, thâm canh lúa lai, ngô lai... là những mô hình hiệu quả mà Hội Nông dân và Sở KH&CN tỉnh Lai Châu phối hợp xây dựng. Bà Phan Thuỳ Nghĩa - Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Lai Châu cho biết: "Đón đầu nhu cầu về thực phẩm của đô thị tỉnh lỵ mới, Hội Nông dân cùng với Sở NN&PTNT, Sở KH&CN đã tập huấn và chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ giống, phân bón cho nông dân huyện Tam Đường, thị xã Lai Châu thâm canh 40ha rau các loại, hàng chục ha nuôi cá. Sắp tới, Hội cũng sẽ tham gia giúp nông dân huyện vùng cao Sìn Hồ trồng hoa, nông dân huyện Phong Thổ trồng cao su...". Tuỳ theo đặc điểm sinh thái của mỗi địa phương mà Hội nông dân và Sở KH&CN các tỉnh đã giúp nông dân xây dựng những mô hình phù hợp. Lạng Sơn, Yên Bái, Lào Cai, Hoà Bình với mô hình trồng rừng, khai thác lâm sản ngoài gỗ; Quảng Ninh với mô hình nuôi trồng thuỷ, hải sản; Hà Giang, Phú Thọ, Bắc Kạn với mô hình chăn nuôi gia súc...
Nông dân rất cần được hỗ trợ về KH&CN
Bà Phan Thuỳ Nghĩa nêu kinh nghiệm: Tập huấn KHKT cho nông dân vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số rất vất vả, khó khăn. Cán bộ Hội, cán bộ kỹ thuật không những phải "cầm tay chỉ việc" mà còn "3 cùng" với nông dân. Phải tập đi tập lại để bà con làm nhiều lần, có như vậy thì "cái kỹ thuật" mới vào được trong đầu, nằm ở đôi tay của nông dân.
Theo bà Vũ Thị Giang- Chủ tịch Hội nông dân tỉnh Quảng Ninh, giúp nông dân nắm được KHKT&CN rất quan trọng, nhưng quan trọng hơn là "tránh" làm theo kiểu làm cho có làm, hời hợt. Hội ND và Sở KH&CN cần chọn lựa những kỹ thuật, công nghệ phù hợp với cơ cấu sản xuất, xu hướng thị trường và đừng để nông dân "chê" là khó quá. Tiến sĩ Đỗ Tuấn Khiêm- Phó Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Bắc Kạn đồng tình với quan điểm này: "Để khai thác tốt tiềm năng, thế mạnh về nông nghiệp và phù hợp với trình độ nông dân, Sở KH&CN và Hội nông dân Bắc Kạn đã xây dựng được nhiều mô hình sản xuất hiệu quả, như thâm canh khoai môn Lệ Phố, quýt Quang Thuận, lê Ngân Sơn, trồng chè, nuôi bò thịt theo phương thức bán chăn thả... "Đưa KH&CN đến với nông dân phải tính đến việc bảo tồn và phát huy nguồn gen quý hiếm và tri thức bản địa của bà con dân tộc thiểu số. Ngô nếp Sa Pa, lúa Sèng Cù, bò Mông, gà đen, cây phẩm màu thực phẩm, các cây dược liệu quý... nếu có thêm sự hỗ trợ của KH&CN, nhất là công nghệ bảo quản sẽ trở thành những đặc sản hàng hoá của miền núi phía Bắc"- ông Nguyễn Văn Cự- Chủ tịch Hội nông dân tỉnh Lào Cai nói.
Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Mạnh Hải: "Ngành KH&CN hiện chỉ xuống được cấp huyện, còn tổ chức Hội nông dân xuống tới tận thôn, bản. Vì vậy, tăng cường hoạt động của 2 ngành sẽ đẩy nhanh việc đưa khoa học công nghệ cho nông dân. Ngoài xây dựng một cơ chế phối hợp rõ ràng, 2 ngành cũng cần tổ chức tổng kết để tôn vinh những nông dân điển hình mạnh dạn áp dụng công nghệ vào sản xuất...".
