Sớm đưa Khoa học và Công nghệ thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội

Tham dự Hội nghị còn có đại diện lãnh đạo các Bộ, Ban, ngành ở Trung ương và địa phương cùng lãnh đạo chủ chốt của các đơn vị trong Bộ KH&CN.

Theo báo cáo của Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Quân, năm 2011, Bộ KH&CN đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Các định hướng, nội dung, nhiệm vụ KH&CN đã bám sát Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI. Kết quả hoạt động KH&CN đã đáp ứng tốt hơn, kịp thời hơn nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, nhất là phục vụ trực tiếp quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế và hội nhập quốc tế.

Hiện nay, Bộ đã xác định Danh mục 25 sản phẩm và nhóm sản phẩm theo tiêu chí sản phẩm quốc gia với trên 350 sáng chế về công nghệ được sử dụng trong quá trình nghiên cứu, chế tạo và sản xuất các sản phẩm này; nghiên cứu, điều tra và đánh giá trên 1.000 doanh nghiệp thuộc lĩnh vực sản xuất, chế tạo 28 nhóm ngành có nhu cầu và năng lực đổi mới công nghệ.

Năm 2011 cũng là năm đánh dấu bước bứt phá của ngành KH&CN với nhiều dự án, công trình lớn được ứng dụng hiệu quả. Điển hình là dự án chế tạo giàn khoan tự nâng 90m nước; công trình nghiên cứu, sử dụng tế bào gốc từ tủy xương để điều trị thành công bệnh nhân được chẩn đoán là “Ly thượng bì bọng nước bẩm sinh” (một căn bệnh nguy hiểm, gây tử vong cao ở trẻ em) của ngành y tế đã đưa Việt Nam trở thành quốc gia thứ 2 (sau Mỹ) thành công với công nghệ này. Kết quả nghiên cứu công nghệ sản xuất xăng sinh học và dầu diezen sinh học đã được chuyển giao cho các doanh nghiệp đầu tư xây dựng các nhà máy sản xuất các nhiên liệu này.

Xác định doanh nghiệp là trung tâm của đổi mới công nghệ, Bộ đã triển khai nhiều giải pháp khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, đổi mới công nghệ, tạo tác động tích cực làm tăng đầu tư của khu vực ngoài ngân sách cho KH&CN. Một trong các hướng hỗ trợ doanh nghiệp hiệu quả là tìm kiếm, trao đổi công nghệ, chuyên gia công nghệ với nước ngoài; hỗ trợ các doanh nghiệp hình thành viện, trung tâm nghiên cứu trong doanh nghiệp để phục vụ quá trình đổi mới công nghệ;…

Bộ KH&CN đã phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, địa phương tiếp tục đẩy mạnh triển khai chủ trương lớn mang tính đột phá trong hoạt động KH&CN, đó là chuyển các tổ chức KH&CN công lập sang hoạt động theo cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm (Nghị định 115/2005/NĐ-CP) và hình thành doanh nghiệp KH&CN (Nghị định 80/2007/NĐ-CP). Đến nay, trên 80% các tổ chức đăng ký thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm, trong đó khoảng 65% các tổ chức có đề án chuyển đổi được phê duyệt. Nhiều tổ chức KH&CN được chuyển đổi đã có nhiều sản phẩm, kết quả nghiên cứu được thương mại hóa phục vụ kịp thời hoạt động sản xuất kinh doanh.

Bộ đã quan tâm tạo lập môi trường pháp lý đảm bảo cho thị trường công nghệ vận hành hiệu quả thông qua hệ thống pháp luật về thị trường công nghệ, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng.

Năm 2012, Bộ xác định tập trung ưu tiên số một vào việc nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động KH&CN. Cùng với đó, tập trung đầu tư cho nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, phát triển các công nghệ nguồn, xây dựng hạ tầng KH&CN quốc gia; đổi mới cơ bản, toàn diện và đồng bộ tổ chức, cơ chế quản lý và cơ chế hoạt động KH&CN;…

Bộ cũng đã xác định rõ các nhiệm vụ cụ thể phát triển KH&CN trong năm 2012 là tiếp tục hoàn thiện nền tảng pháp lý về KH&CN, tập trung đưa các đạo luật đã ban hành đi vào cuộc sống; đẩy mạnh thực hiện các chương trình, dự án KH&CN; tăng cường tiềm lực KH&CN; đẩy mạnh thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm; thúc đẩy hoạt động đổi mới, ứng dụng công nghệ; kiện toàn và nâng cao hiệu quả hệ thống sở hữu trí tuệ;…

Tại Hội nghị, các đại biểu trong và ngoài ngành cũng đã nêu bật những kết quả của hoạt động KH&CN trong các ngành, lĩnh vực đồng thời chỉ ra những khó khăn, hạn chế trong sự phát triển KH&CN, đưa ra những đề xuất để hoạt động KH&CN ngày càng có hiệu quả cao, đóng góp nhiều hơn cho phát triển kinh tế - xã hội.

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đánh giá cao, biểu dương sự nỗ lực phấn đấu cũng như những kết quả đạt được của Bộ KH&CN nói riêng và ngành KH&CN nói chung trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn, thách thức. KH&CN ngày càng đóng vai trò quan trọng và có những đóng góp rõ nét đối với sự phát triển bền vững của đất nước, nhất là những đóng góp cho phát triển nông nghiệp – một ngành trụ cột của nền kinh tế. Những năm qua, trình độ KH&CN của nước ta ngày càng được nâng cao, khoảng cách về KH&CN ở một số lĩnh vực giữa Việt Nam và các nước được thu hẹp, việc đổi mới công nghệ trong các ngành, các doanh nghiệp được tăng cường, quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ có bước tiến mới,…

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, ngành KH&CN cũng cần lưu ý và từng bước khắc phục những hạn chế như việc triển khai một số chương trình, dự án, đề án lớn về KH&CN còn chậm và chưa hiệu quả; các phòng thí nghiệm được đầu tư kinh phí lớn song chưa được khai thác hết công suất; chưa có chính sách hữu hiệu trong đào tạo, quy hoạch, sử dụng và trọng dụng cán bộ KH&CN;…

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh, năm 2012 và các năm tới, Bộ KH&CN phải quyết tâm thực hiện bằng được mục tiêu đưa KH&CN trở thành khâu đột phá, động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội; bám sát nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội của đất nước, trước hết là mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì tăng trưởng ở mức khoảng 6%, đổi mới mô hình tăng trưởng; tái cấu trúc nền kinh tế;…

Thủ tướng yêu cầu trong năm 2012, Bộ KH&CN cần tiếp tục hoàn thiện thể chế nhằm tạo ra môi trường thuận lợi cho việc nghiên cứu, ứng dụng KH&CN; đổi mới công nghệ trong sản xuất; tăng hàm lượng chất xám, KH&CN trong mỗi sản phẩm hàng hóa, dịch vụ,… để KH&CN thực sự là khâu đột phá, là giải pháp quyết định trong việc tái cấu trúc kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và sự phát triển bền vững của đất nước.

Bộ cũng cần tập trung đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu cơ bản, đặc biệt là 3 lĩnh vực toán học, vật lý, khoa học xã hội; tập trung đẩy nhanh tiến độ, đầu tư cho các khu công nghệ cao, các phòng thí nghiệm trọng điểm cũng như hỗ trợ tháo gỡ khó khăn trong quá trình phát triển; tiếp tục hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu đổi mới công nghệ.

Cùng với đó, cần dành nhiều sự quan tâm đến hoạt động thanh tra, kiểm tra, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn đo lường chất lượng, tích cực chuẩn bị về hạ tầng kỹ thuật và nhân lực cho phát triển điện hạt nhân,…Đồng thời, chú trọng đến đào tạo nguồn nhân lực KH&CN và phải xác định rõ chiến lược, kế hoạch 5 năm, 10 năm, 20 năm về phát triển nguồn nhân lực KH&CN.

Thay mặt Lãnh đạo Bộ KH&CN, Bộ trưởng Nguyễn Quân cảm ơn sự quan tâm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng. Bộ KH&CN tiếp thu những ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng, nhất là vấn đề xây dựng và hoàn thiện thể chế, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động KH&CN. Những ý kiến đó sẽ được Bộ lồng ghép và cụ thể hóa trong Đề án đổi mới cơ bản, toàn diện và đồng bộ cơ chế quản lý, hoạt động và tổ chức KH&CN và trình Thủ tướng Chính phủ trong thời gian sớm nhất.